Kış aylarının gelmesiyle birlikte her yıl Kasım–Nisan döneminde etkisini artıran norovirüs, bu sezon daha yaygın ve ağır vakalarla gündemde. Uzmanlar, özellikle kalabalık ve kapalı alanlarda virüsün kısa sürede salgınlara yol açabildiğine dikkat çekiyor.
“Her Yıl Tekrar Enfekte Olmak Mümkün”
ABD’de bir çocuk hastanesinde Pediatrik Enfeksiyon Hastalıkları Direktörü olarak görev yapan Dr. Sharon Nachman, norovirüsün en büyük sorunlarından birinin bağışıklık bırakmaması olduğunu vurguladı. Nachman, “Vücut uzun süreli koruma geliştirmediği için insanlar her yıl tekrar tekrar enfekte olabiliyor. Geçen yıl ortaya çıkan yeni türle birlikte daha ağır vakalar görüyoruz” dedi.
Bu kış influenza ve RSV gibi solunum yolu virüslerinin de yayılımda olduğunu hatırlatan Nachman, “Bir aydır hastayım diyen bir kişi aslında arka arkaya üç farklı enfeksiyon geçirmiş olabilir” ifadelerini kullandı.
En Sık Gıdalar Yoluyla Bulaşıyor
U.C.S.F. Sağlık’tan Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Dr. Peter Chin-Hong ise norovirüsün en yaygın bulaş yolunun gıdalar olduğunu belirtti. Virüs hasta kişiler tarafından hazırlanan yiyecekler, kirli suyla yıkanmış sebze ve meyveler, kabuklu deniz ürünleri ile kusmuk ve dışkıdan yayılan mikroskobik parçacıklar yoluyla bulaşabiliyor.
Uzmanlar ayrıca norovirüsün kapı kolları, musluklar ve tezgâhlar üzerinde iki haftaya kadar canlı kalabildiğine dikkat çekiyor. Bu nedenle kreşler, okullar, huzurevleri ve yolcu gemileri riskli alanlar arasında yer alıyor.
Belirtiler 12–48 Saatte Ortaya Çıkıyor
Norovirüsün kuluçka süresinin oldukça kısa olduğunu belirten uzmanlara göre, virüsle temas eden kişiler genellikle 12–48 saat içinde hastalanıyor.
En sık görülen belirtiler ise şunlar:
-Şiddetli kusma
-Sulu ishal
-Karın ağrısı
-Halsizlik ve yorgunluk
Uzmanlar, öksürük ve hapşırmanın norovirüs belirtisi olmadığına dikkat çekerek, bu şikâyetlerin daha çok solunum yolu enfeksiyonlarına işaret ettiğini belirtiyor.
En Büyük Risk Sıvı Kaybı
Enfeksiyon Önleme Direktörü Dr. Bernard Camins, norovirüsün en ciddi riskinin dehidrasyon (sıvı kaybı) olduğunu söyledi. Özellikle 5 yaş altı çocuklar ve yaşlıların yüksek risk grubunda yer aldığını belirten Camins, çocuklarda huzursuzluk ve aşırı uyku hali, yaşlılarda ise baş dönmesi ve bilinç bulanıklığının tehlike işareti olabileceğini ifade etti.
Norovirüse bağlı ölümler nadir görülse de, ABD’de her yıl çoğu 65 yaş üzeri olmak üzere yaklaşık 1000 kişinin bu nedenle hayatını kaybettiği bildiriliyor.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Dr. Nachman, şu durumlarda mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini vurguladı:
-12 saatten uzun süre idrar yapamamak
-Kusma nedeniyle ilaçların alınamaması
-Kusma ve ishalin 3 günden uzun sürmesi
-Dışkıda kan görülmesi
Korunmanın En Etkili Yolu Sabun ve Su
Uzmanlara göre norovirüse karşı en etkili korunma yöntemi sabun ve suyla el yıkamak. Alkol bazlı el dezenfektanlarının virüse karşı yeterince etkili olmadığı belirtiliyor.
Alınması gereken önlemler:
-Banyoları ve sık dokunulan yüzeyleri seyreltilmiş çamaşır suyuyla temizlemek
-Sebze ve meyveleri iyice yıkamak
-Kabuklu deniz ürünlerini çiğ tüketmemek
-Elleri yüze götürmekten kaçınmak
Tedavisi Yok, Destek Tedavisi Önemli
Norovirüsün özel bir tedavisi bulunmuyor. Uzmanlar hastalara şu önerilerde bulunuyor:
-Evde kalıp dinlenmek
-Bol sıvı tüketmek
-Elektrolit içeren içecekleri tercih etmek
-Küçük ve hafif öğünlerle beslenmek
Muz, pirinç, elma püresi ve ekmek gibi yavan gıdaların mideyi daha az yorduğu ifade ediliyor. Ayrıca hasta kişinin kusmuğu veya dışkısıyla temas edenlerin eldiven kullanması, kirlenen çarşaf ve kıyafetlerin en sıcak programda yıkanması öneriliyor.
